Dilthey — hermeneutyka jako metodologia nauk humanistycznych (XIX/XX w.)

Wilhelm Dilthey postawił pytanie: jak możliwa jest obiektywna wiedza w naukach humanistycznych, skoro ich przedmiotem jest ludzkie życie duchowe, a nie przyroda?

Jego odpowiedź: nauki humanistyczne (Geisteswissenschaften) posługują się rozumieniem (Verstehen), podczas gdy nauki przyrodnicze — wyjaśnianiem (Erklären). Rozumienie jest wglądem w sens od wewnątrz; wyjaśnianie — opisem przyczyn z zewnątrz.

Dilthey wprowadza pojęcie dziejowości: nasze rozumienie jest zawsze historycznie usytuowane, osadzone w epoce i tradycji. Nie możemy wyjść poza własną historyczność, aby uzyskać ponadczasowy punkt widzenia.

Koło hermeneutyczne u Diltheya: historyk rozumie zdarzenie (część) przez kontekst epoki (całość) i odwrotnie. Każde rozumienie jest rozumieniem na tle tradycji.