Sens a odniesienie (Husserl)
Husserl podejmuje zagadnienie znaczenia niezależnie od modelu semiotycznego, stawiając pytanie o status sensu jako korelatów aktów intencjonalnych. Kluczowe jest tu frege’owskie rozróżnienie, które Husserl przejmuje i przetwarza:
- sens (Sinn) — tryb prezentacji przedmiotu, sposób, w jaki jest on ujmowany przez akt intencjonalny;
- odniesienie (Bedeutung u Fregego; u Husserla Bedeutung zbliża się do sensu) — sam przedmiot, do którego wyrażenie odsyła.
Znaczenie w sensie husserlowskim to idealna jednostka sensu (Bedeutung) — ponadczasowa, identyczna w różnych aktach wypowiedzenia, mogąca być wielokrotnie „wypełniana” (Erfüllung) przez odpowiednie naoczności.
Tej idealności znaczenia towarzyszy koncepcja żywej teraźniejszości (lebendige Gegenwart) jako horyzontu, w którym akt intencjonalny spełnia swój sens. Znaczenie jest tym, co akt ujmuje jako swój noematyczny korelat — abstrakcyjny, lecz realnie dany.
Niestabilność w tym modelu ma charakter horyzontalny: każde ujęcie jest otoczone retencją (zachowaniem) i protencją (oczekiwaniem), co oznacza, że sens nigdy nie jest dany w czystej, odciętej od czasu punktowości, lecz zawsze w strumieniu świadomości.
Cytaty
Źródła
Frege’owska teza, że sens nazwy własnej wyznacza jej referent, stała się punktem wyjścia do polemiki Saula Kripkego: zob. Teoria deskryptywna nazw własnych i jej krytyka (Kripke).