4w n.e.
W świecie arabskim uznali, że autorem jest Arystoteles. św Tomasz z Akwinu zgłaszał wątpliwości, bo zauważył podobieństwa do Neoplatoników
„Perspectiva” (Optyka) autorstwa Witelona (ok. 1230 – po 1314) to jedno z najważniejszych dzieł naukowych średniowiecza, stanowiące fundament europejskiej optyki.
Dynamiczna koncepcja substancji — metafizyka podmiotów relacji
Na podstawie teorii cyrkulacji (por. Hierarchiczna struktura rzeczywistości (Plotyn)) wyłania się nowa koncepcja substancji.
Pytania podstawowe:
- Czym jest substancja?
- Co pełni funkcję zasady tożsamości? (Substancja jako ousia — to, co tożsamościuje przedmiot)
- Jakiego rodzaju jest ta aktywność?
- Jak jedność (podmiot) tworzy świat?
W tej koncepcji substancja jest rozumiana jako proces twórczej kontemplacji: świat powstaje przez poznanie.
Kontemplacja jest zasadą określającą Modus essendi (sposób istnienia/bytowania).
Zasadą tożsamości jest proces: wyjście z wiedzą kontemplacyjną, zetknięcie się z przedmiotem (odbicie od obiektu) i powrót.
Symbolem kontemplacji jest ruch po okręgu przy stałym promieniu R = const. Ruch wokół obiektu, w którym nie następuje ani zbliżenie, ani oddalenie, nie prowadzi do pozyskania nowej informacji w sensie ilościowym; daje natomiast rodzaj nasycenia — zmianę jakościową sposobu poznawania. Ruch po okręgu charakteryzują dwie przeciwne siły (siła odśrodkowa i dośrodkowa), które można odczytać analogicznie do pojęć Exitus (wyjście) i Reditus (powrót) u Plotyna.
Kontemplacja jest wspólną aktywnością rozumu (intelektu) i woli. Świadomość procesu poznawczego sprawia radość. Władze są te niezależne ale kulminują się w kontemplacji.
- Potentia (wola, „wola mocy”) — siła wolicjonalna; skłonna przerywać lub zakończyć kontemplację, jednocześnie podtrzymując działanie intelektu w sferze praktycznej.
- Rozkosz (hédoné) — pojawia się, gdy potentia realizuje swój cel.
- Scientia (intelekt) — władza poznawcza dążąca do zrozumienia i poznania.
- Satysfakcja / przyjemność poznawcza — pojawia się, gdy intelekt (scientia) realizuje swój cel.
Substancja umysłowa dokonuje pełnego powrotu do własnej istoty. Każda substancja umysłowa, po poznaniu innej substancji, powraca do siebie w sposób zupełny, niosąc ze sobą wiedzę o charakterze tożsamościowym. Przy tym przedmiot kontemplacji nie ulega zmianie.
Jest to rodzaj testowania hipotez: wyjście z hipotezą, weryfikacja i powrót. Aktywność nie ustaje — w zetknięciu z wiedzą nie przybywa nowych danych, raczej wzrasta intensywność rozumienia.
Poznanie jest aspektowe - kontemplacja umożliwia syntezę aspektów poznawczych dzięki oglądowi intelektualnemu. Obiekt pozostaje ten sam ale zmienia się jakość poznania. Brak poznania “nowych” obiektów. Zmiana jest JAKOŚCIOWA a nie ILOŚCIOWA. Nie ma zmiany zakresu.
Człowiek nie jest substancją umysłową (posiada jedynie komponent umysłowy), dlatego jego powrót do „własnej” substancji jest niezupełny.