Piotr Sobecki - working notes

...

Tytuł notatki

Ze wstępu naczelne tezy psychoanalizy to podświadomość i seks popęd.

Montaigne

Cytaty

  • Większe różnicę pomiędzy człowiekiem a drugim człowiekiem niż człowiekiem a zwierzęciem
  • Jeśli istniee akie prawo naprawdę naturalne, to znaczy akiś instynkt, który widzimy Miłość, Dar, Dziecko
  • powszechnie i wiekuiście wyciśnięty w zwierzętach i w nas (co nie est bez sprzeczności),

Cytaty Apologia Rajmunda Sebond 

  • Mogę powiedzieć, iż według mnie, tuż po instynkcie, który przejawia każde zwierzę, aby utrzymać swoje życie i unikać tego, co mu szkodzi, drugie miejsce w hierarchii zajmuje miłość, jaką rodzic ma do swojego potomstwa. I skoro to natura, jak się zdaje, wszczepiła nam to uczucie, troszcząc się o to, aby połączyć i związać ze sobą kolejne części swojej machiny, nie dziw, jeśli w odwrotną stronę, ze strony dzieci ku rodzicom, przywiązanie to nie jest tak silne. Dołączmy do tego inne arystoteliczne spostrzeżenie, iż ten, kto wyrządził dobro drugiemu, bardziej go kocha niż jest przez niego kochany; ten, kto jest wierzycielem, bardziej miłuje niż ten, kto jest dłużnikiem. Każdy robotnik bardziej kocha swoje dzieło, niżby był przez nie kochany, gdyby to dzieło miało uczucie. Najdroższą rzeczą jest dla nas byt, który polega na ruchu i działaniu; dlatego każdy żyje poniekąd w swoim dziele. Kto świadczy dobro, praktykuje tym piękną i uczciwą czynność; kto otrzymuje, praktykuje jedynie użyteczną. Otóż, użyteczne jest rzeczą o wiele mniej lubianą niż poczciwe: poczciwość jest stała i trwała, dającą temu, kto ją spełnił, nieustanne zadowolenie; pożytek gubi się i zaciera łatwo, a pamięć o nim nie jest tak świeża ani tak słodka. Rzecz, która nas kosztowała więcej, jest dla nas droższa; dawać zaś kosztowniejsze jest niż przyjmować.
  • Skoro Bóg obdarzył nas zdolnością rozumienia, abyśmy nie byli jak zwierzęta, niewolniczo poddani powszechnym prawom, lecz abyśmy mogli w nie angażować się własnym sądem i wolną wolą, powinniśmy, oczywiście, poddawać się prostym prawom natury, ale nie dawać się tyranizować: rozum powinien kierować naszymi skłonnościami. Co się mnie tyczy, to mam szczególnie przytępiony smak na te dziecięce popędy, które rodzą się w nas bez rozkazu i pośrednictwa naszego rozeznania. I tak, nawiązując do tematu, o którym mowa, nie mogę pojąć tej miłości, która ogarnia nowo narodzone dzieci, nieposiadające jeszcze ani poruszeń duszy, ani wyraźnego kształtu ciała, przez który mogłyby stać się drogie; niechętnie też znosiłem, aby wówczas hodowano je w moim pobliżu.
  • Zwierzęta dokonują wyborów, tak jak my, w miłości, i różnicują między samicami; nie są wolne od naszych gwałtownych i nieprzejednanych zazdrości oraz zawiści. Żądze dzielą się na naturalne i konieczne, jak jedzenie i picie; naturalne i niekonieczne, jak obcowanie z samicą; oraz na te, które nie są ani naturalne, ani konieczne. Do tej ostatniej kategorii należą niemal wszystkie żądze ludzkie. Są one sztuczne i zbędne; to cud, jak mało potrzeba naturze, aby się zadowolić, i jak mało pozostawiła nam do życzenia. Zaprawy kuchenne nie pochodzą z żadnego przepisu; stoicy twierdzili, że człowiek mógłby się wyżywić jedną oliwką dziennie; wybór naszych win również nie pochodzi z lekcji, ani też zapraw, jakich dodajemy do apetytów miłosnych: …Neque illa Magno prognatum deposcit consule cunnum.
  • Owe obce żądze, zaszczepione w nas przez nieświadomość dobra i fałszywe urojenia, są w tak wielkiej mnogości, iż wypierają prawie wszystko, co naturalne: ani mnie, ani więcej, co by się stało, gdyby w mieście znalazła się tak wielka ilość obcych, że przepędziliby rodowitych mieszkańców, stłumili ich władzę i dawną moc, przywłaszczając sobie wszystko i całkowicie zagarniając. Zwierzęta są o wiele bardziej rozsądne od nas i trzymają się z większym umiarem w granicach natury; nie tak ściśle wszelako, aby nie miały jakichś skłonności do naszych wybryków. Tak samo jak zdarzały się szalone namiętności popychające ludzi do miłości zwierząt, tak i one czasami popadają w nasze żądze miłości i podlegają tym potwornym chuciom jednego gatunku ku drugiemu.
  • Zaiste, kiedy wyobrażam sobie człowieka całkowicie nagiego (i to w tej płci, która zdaje się mieć największy udział w piękności), dostrzegam jego skazy, naturalne upośledzenia i niedoskonałości. Uważam, że mamy więcej powodów, aby się odzieniem otaczać niż jakiekolwiek inne zwierzę. Można to zrozumieć, gdyż zapożyczamy się u innych, obdarzonych przez naturę pięknem, aby zdobić się ich urodą i kryć pod ich zewnętrzną powłoką z wełny, pierza, sierści i jedwabiu. Zważmy na to, że jesteśmy jedynym zwierzęciem, którego wady obrażają własnych towarzyszy, i jedynym, które musi się kryć w swoich naturalnych czynnościach przed własnym rodem.
  • Nerwowy szlachcic a poganiacz mułów
  • Filozofia na szczycie swych nauk zdaje się wskazywać na przykłady poganiacza mułów czy ulicznego osiłka, u których dostrzegamy zwykle o wiele mniejszą czułość na śmierć, ból i inne dolegliwości oraz większą hartowność niż u tych, którzy nie byli zrodzeni i przygotowani naturalnym przywyknieniem. Co, jeśli nie niewiedza, jest przyczyną, że łatwiej można nacinać i kaleczyć delikatne członki dziecka czy ciało konia niż nasze? Ileż chorób wywołała sama siła wyobraźni?
  • Swobodny duch i Platon melancholicy do nauk, do szaleństwa
  • W uczynkach ludzi szalonych dostrzegamy, jak blisko szaleństwo sąsiaduje z melancholią, szaleństwem oraz potężniejszymi działaniami duszy. Któż nie wie, jak nieuchwytne jest sąsiedztwo między szaleństwem a wspaniałymi wzlotami swobodnego ducha oraz obawami o najwyższe i niezwykłe cnoty? Platon powiada, iż melankolicy są najbardziej podatni i najzdolniejsi do nauk; nie ma ludzi, którzy by byli bardziej skłonni do szaleństwa.

Cytaty - chuć

  • Cała Aza zgubiła się i strawiła w woniach z powodu rufiaństwa Parysowego: chuci jednego człowieka, gniewu, uciechy, domowej zazdrości – przyczyn, które nie powinny pobudzić nawet dwóch przekupek do targania się za kłaki. Oto dusza i sprężyna tych wielkich wstrząśnień!
  • Chuć, która nas wiedzie ku poznaniu kobiety, szuka jedynie wyzwolenia z cierpienia, jakie sprawia nam palące i wściekłe pragnienie, i nie żąda niczego, jak tylko uspokojenia się i spoczęcia, zbawiona i wolna od tej gorączki; tak samo jak inne pragnienia. Powiadam zatem, iż jeśli prostactwo wiedzie nas ku temu, aby nie czuć złego, prowadzi nas również ku bardzo błogosławionemu stanowi, zgodnie z naszymi możliwościami i kondycją.

Cytaty Nieświadomość - pojawia się wielokrotnie

  • Sztuka zapominania - Podobne wartości est i ta inna rada, jaką daje nam filozofia: „Aby zachowywać w pamięci jedno minione szczęście, wymazywać z niej utrapienia, jakieśmy wycierpieli”; tak jakbyśmy mieli w swej mocy sztukę zapominania! Oto też rada wcale nie jest sobie ucieszna: Suavis laborum est praeteritorum memoria¹⁰²⁰

  • Jakże to? Filozofia, która powinna dać mi broń do zwalczania fortuny, która winna skrzepić moje serce ku zdeptaniu wszelkich ludzkich przeciwności, przychodzi do mnie z taką miękkością, iż każe mi zwijać się w tchórzliwych i śmiesznych wykrętach? Toż pamięć odbija nam nie to, co sami wybierzemy, ale to, co się podoba; ba, nie ma nic, co tak żywo utrwalałoby jakąś rzecz w naszym wspomnieniu, jak chęć zapomnienia.

  • Urojeń teatr omamienie

  • Obłęd - Trzeba zadać gwałt człowiekowi i wcisnąć go w granice tego porządku. Nieszczęśnik nie ma mocy wydobycia się poza nie. Jest spętany i zaklęty, uwarunkowany podobnym losem jak inne stworzenia tego rzędu, w kondycji całkowicie pośredniej, bez żadnych prerogatyw, bez jakiejkolwiek celności, prawdziwej i esencjonalnej; ta, którą sobie nadaje we własnym sądzie i urojeniu, nie ma żadnej podstawy ani treści. A jeśli jest tak, iż on sam, jako jedyny z wszystkich zwierząt, ma tę swobodę wyobraźni i to rozpasanie myśli, które przedstawiają mu, co jest i nie jest, oraz co sam chce, prawdziwe i fałszywe; zaiste, jest to przewaga, którą okupuje bardzo drogo i z którą nie ma się przyczyny chlubić. Stąd właśnie rodzi się główne źródło niedoli, które go uciska: grzech, choroba, niepewność, obłęd i rozpacz.

Cytaty Afekt

  • Montaigne badania sędzia!! Humory - W naszej palestrze zwykło się mawiać o złoczyńcach, gdy zdarzy im się trafić na sędziego w akoweś szczęsne godziny dobrego humoru i łaskawości: Gaudeat de bona fortuna. Pewne bowiem jest, iż wyroki bywają nieraz bardzo surowe, czasem ostre i cierniste, a innym razem bardzo łagodne, luźne i skłonne do uniewinnienia. Gdy sędzia przyniesie z domu bóle podagryczne, zazdrość albo złość na sługę łasownika i jego duszę przepełni gniew, nie ma wątpliwości, iż jego sąd przechyli się ku tej stronie.
  • I nie tylko gorączki, trujące napoje i wielkie przygody obalają nasz sąd: najmniejsze rzeczy kręcą nim jak chorągiewką. Nie ma wątpliwości, mimo że tego nie czujemy, iż codzienna febra może skazić naszą duszę, a także tercjana sprowadza jakąś odmianę, według swej miary i proporcji. Jeśli apopleksja usypia i dławi zupełnie naszą zdolność pojmowania, nie ma wątpliwości, że katar również zaślepi. Co za tym idzie, zdarza się, że spotykamy jedną godzinę w życiu, w której nasz sąd znajduje się w należytym stanie.
  • Ciało nasze podlega tylu ustawicznym zmianom i jest poruszane tyloma sprężynami, iż (zdaję się w tym na lekarzy) trudno jest, by między nimi nie było zawsze jakiegoś idącego krzywo.
  • Czuję się niepewny na nogach - Ale przejdźmy do przykładów, które są najlepszą ucieczką dla tych, którzy czują się niezbyt pewnie na nogach. Znamy bowiem, iż cierpienie jest jak szlachetne kamienie, które przybierają barwę żywszą lub ciemniejszą w zależności od tła, na którym się znajdują. Zajmuje w nas tyle miejsca, ile mu go przyznamy: Tantum doluerunt, quantum doloribus se inseruerunt. Czujemy jedno cięcie lancetu bardziej niż dziesięć pchnięć szpadą w zapale walki. Boleści rodzenia, które lekarze i sam Bóg oceniają jako znaczne, a które przeżywamy z tyloma wydarzaniami, w całych narodach liczy się za tyle, co nic.
  • Oczy moje na sobie
  • Rozum cofają się wstecz
  • Stan zakochania
  • Przenoszenie
  • Zargosc pragnieni

Zwierzęta, u których rozum jest ograniczony, pozostawiają swemu ciału uczucia swobodne i wrodzone, które są w przybliżeniu jednakowe w każdym gatunku, co możemy zaobserwować w ich ruchach. Gdybyśmy nie zakłócali w naszych członkach ich wrodzonej miary, można przypuszczać, że lepiej byśmy się czuli i że natura obdarzyła je słusznym i umiarkowanym odczuwaniem zarówno rozkoszy, jak i cierpienia: musi ono być słuszne, skoro jest równe i powszechne. Jednakże, gdy uwolniliśmy się od reguł, aby zdać się na niepohamowaną swawolę naszych pragnień, staramy się przynajmniej skłaniać ku stronie bardzo lubianej. Platon obawia się naszej zbytniej wrażliwości na ból i rozkosz, ponieważ wiąże ona duszę z ciałem; przeciwnie, ja obawiałbym się raczej, że ta wrażliwość zbytnio odłącza duszę od ciała. Jak nieprzyjaciel goni nas w ucieczce, tak samo ból wbija się w pychę, gdy widzi, że drżymy przed nim. Znacznie bardziej ustępliwy okaże się wobec tego, kto stawi mu czoło: trzeba zebrać się w sobie i dać mu silny opór. Uciekając i cofać się, przyciągamy go do siebie i ściągamy na własną głowę. Jak ciało jest bardziej odporne w ataku, gdy się spręży w sobie, tak i dusza.

Źródła

  • Apologia Raymunda Sebond 

psychologia montaigne