Psychologja Dążenia do Mocy - Zestawienie poglądów Witwickiego i Adlera
Notatki dot. Markinówna - Dążenie do mocy.pdf
Praca Estery Markinówny podejmuje zestawienie porównawcze poglądów Władysława Witwickiego (WW) i Alfreda Adlera (AA) oraz ich wkładu w rozwój psychologii.
Wspólnym trzonem obu koncepcji jest „naczelna tendencja” kierująca ludzką psychiką — dążenie do mocy. Koncepcja ta pojawiła się niemal równocześnie: u WW w 1907 r., u AA w 1911 r., przy czym przyjmuje się, że autorzy działali niezależnie. Autorka omawia kolejno: genezę dążenia do mocy, sposoby osiągania jego poczucia oraz konsekwencje psychiczne — wskazując, że punktem wyjścia jest wspólny trzon teorii, podczas gdy zasadnicza część pracy poświęcona jest różnicom.
Kluczową różnicą okazuje się „negatywny” charakter psychologii indywidualnej Adlera: centralną osią jego koncepcji nie jest samo dążenie do mocy, lecz kompensacja poczucia niższości. Autorka zwraca też uwagę na precyzję pojęciową WW w zestawieniu z nieusystematycznym wykładem Adlera* — WW przedstawił swoje poglądy w formie „czysto psychologicznej, naukowej teorji (…) w sposób krótki i ścisły”, Adler zaś na tej samej tezie zbudował rozległy system o praktycznym nastawieniu, który przyniósł mu szeroki rozgłos.
Perspektywa pracy jest wyraźnie zakotwiczona w twórczości WW — Markinówna była asystentką w kierowanym przez niego zakładzie. Powoduje to, że koncepcja Adlera przedstawiona jest selektywnie: autorka szuka części wspólnej z WW, pomijając elementy niemające odpowiednika w jego teorii, których u Adlera jest znacznie więcej.
Zasadniczą słabością pracy jest jednak pominięcie fundamentalnej asymetrii obu projektów. Psychologia indywidualna wyrasta z psychoanalizy i żywego środowiska intelektualnego skupionego wokół Freuda; dysponuje zatem rozbudowanym aparatem pojęciowym służącym wyjaśnieniu dynamiki i patologii życia psychicznego, nastawionym na działanie. WW pozostaje w tym obszarze filozofem-teoretykiem działającym w znacznej mierze samotnie. Trudność porównania obu autorów nie wynika zatem — wbrew sugestii Markinówny — z niejasności ujęcia, lecz z zasadniczej nieprzystawalności: analiz pojęciowych WW zorientowanych na poznanie oraz kompleksowych ujęć psychoanalitycznych zorientowanych na wyjaśnienie i terapię.
- Brak precyzji pojęciowej to zarzut typowy wobec wczesnej psychoanalizy. Freud był go świadom i odnosił się do niego w późniejszych pracach, argumentując, że psychoanaliza jako nowa dyscyplina dopiero wypracowuje własne pojęcia.
Cytaty
- …
Źródła
Utworzono: 2026-04-09 20:07