Abstrakcja jako separacja i hierarchia nauk. (św. Tomasz z Akwinu)

W In Boethii De Trinitate Tomasz przeformułowuje abstrakcję jako metodologiczny zabieg separowania (separatio) treści zmysłowych.[^7] Postacie (species) są „emulsyjne” — pomieszane, wielowarstwowe — i filozoficzne poznanie polega na ich świadomym rozdzielaniu w trzech stopniach:

1. Abstrakcja fizyczna — abstrahuje od ruchu jednostkowego, zachowuje ruch jako taki i wymiary materialne; przedmiot: fizyka.
2. Abstrakcja matematyczna — abstrahuje od ruchu, zachowuje jedynie wymiary (wielkość, figury); przedmiot: matematyka. Z obiektu abstrahujemy od jego ruchu, a uwzględniamy wymiary — tworząc w ten sposób przedmiot matematyki.[^8]
3. Abstrakcja metafizyczna (separatio) — abstrahuje od wszelkiej materii i ruchu; przedmiot: byt jako byt.

U Arystotelesa abstrakcja jest epistemicznym odsłanianiem tego, co jest w przedmiocie jako jego forma. U Tomasza staje się metodologicznym zabiegiem separacji: umysł świadomie oddziela warstwy treści, wytwarzając odrębne przedmioty dla kolejnych dyscyplin. Model tomistyczny jest zatem bliższy konstruktywistycznej koncepcji przedmiotu nauki.