Co istnieje i co to znaczy istnieć (Arystoteles)

Co istnieje?

Naprawdę istnieje ousia pierwsza — konkretny, jednostkowy byt złożony z hyle i eidos. Wszystko inne istnieje tylko w ousii lub przez ousię:

• Przypadłości (jakość, ilość, relacja itd.) istnieją w substancji — nie samoistnie.
• Ousia druga (gatunek) istnieje tylko w jednostkach — nie ma osobnego świata Form. Tu Arystoteles wprost polemizuje z Platonem: “koń” nie istnieje gdzieś poza końmi.
• Czysta materia (hyle bez formy) nigdy nie istnieje samodzielnie — jest czystą możnością, pojęciową abstrakcją.

Co to znaczy istnieć?

Arystoteles opiera kryterium istnienia na rozróżnieniu możności i aktu:

	Termin grecki	Znaczenie
możność	δύναμις (dynamis)	potencjał bycia czymś; forma jeszcze nieurzeczywistniona
akt	ἐνέργεια (energeia)	forma w pełni urzeczywistniona w materii

Źrebię w łonie klaczy istnieje w możności — ma materię, ma potencjał formy, ale forma nie jest jeszcze w pełni zrealizowana. Urodzony, rozwinięty koń istnieje w akcie — forma jest urzeczywistniona.

Istnieć naprawdę = być w akcie. Być tylko w możności to jeszcze nie istnieć w pełnym sensie.

Stąd kryterium istnienia u Arystotelesa: zaktualizowana forma w materii — byt jest realny, gdy jego eidos jest w pełni urzeczywistniony, a nie tylko możliwy.

Physis wpisuje się w ten schemat: wewnętrzna zasada ruchu to zasada przejścia od możności do aktu — od nasienia do dorosłego organizmu, od możliwości do spełnienia formy.