Estetyka autokreacji: portret jako metafora wizerunku między ja-idealnym a ja-realnym
Projekt analizuje estetykę autokreacji, traktując portret jako metaforę statycznego wizerunku, który staje się punktem odniesienia wobec ja-realnego i ja-idealnego. Materiał badawczy obejmuje zarówno klasyczne portrety i ich recepcję (np. Portret Innocentego X Velázqueza), jak i literackie ujęcia portretu (Wilde, Portret Doriana Graya), odsłaniające konflikty wynikające z rozszczepienia obrazu siebie.
Portret i autoportret reprezentują dwa odmienne modele wytwarzania obrazu siebie:
– autoportret pozwala jednostce samodzielnie wybierać cechy pożądane,
– portret tworzony przez Innego stanowi lustro społecznej percepcji.
W obu przypadkach powstaje dodatkowy wizerunek, który wchodzi z podmiotem w relację wpływającą na to, jak jednostka widzi siebie i jak jest widziana przez innych.
Portret – klasyczny, współczesny lub metaforyczny – tworzy pole napięcia między ja-realnym, ja-idealnym i samym obrazem jako statyczną strukturą znaczeń. Rozbieżności między tymi elementami mogą prowadzić do dysonansu i zachowań nieadaptacyjnych, szczególnie w kulturze narcyzmu.
W modelu odwróconym, przedstawionym przez Wilde’a, ciało Doriana funkcjonuje jako wcielone ja-idealne, natomiast portret staje się dynamicznym świadectwem negatywnych cech ja-realnego. Napięcie między tymi trzema obrazami prowadzi do rozpadu tożsamości.
Projekt obejmuje także analizę kiczu autokreacji: w kulturze narcyzmu obserwujemy powstawanie zbiorowych archetypów wizerunku, które jednostki naśladują. Kicz – rozumiany za Kunderą jako estetyka eliminująca konflikt, wątpliwość i indywidualność – ujawnia się w przestrzeniach takich jak media społecznościowe, gdzie użytkownicy odtwarzają powtarzalne wzorce, tworząc wizerunek-imitację stanowiący kolejny punkt odniesienia w polu konfliktu obrazów siebie.
Uwaga Temat jest bardzo ciekawy! Można rozwinąć go odnosząc się do rozmaitych kontekstów. W załącznikach przesyłam kilka nasuwających mi się od razu tropów lekturowych, spośród których książki Derridy oraz Jeana-Luca Nancy nie należą do łatwych, ale myślę, że warto się przy nich na moment zatrzymać, gdyż tam właśnie wszystkie kwestie związane z dostępem do siebie, poznaniem siebie - bezpośrednio albo pośrednio, przez reprezentację - zostały wyraźnie zaznaczone.
Jeśli interesuje Pana relacja portrecista-portretowany/a oraz przechodniość, symetryczność bądź niesymetryczność tej relacji, bardzo polecam arcy-ważne opowiadanie Balzaka „Nieznane arcydzieło” (w załączniku) i filozoficzny komentarz do niego pióra Huberta Damischa: https://www.terytoria.com.pl/eseje-o-sztuce/411-okno-w-zolci-kadmowej-albo-o-tym-co-kryje-sie-pod-spodem-malarstwa.html (w tym zbiorze, nie mam niestety PDF).
Wysyłam również kilka namiarów na książki, które z pewnością pomogą w opracowaniu spraw związanych z portretem w kontekście tożsamości i podmiotu:
https://www.terytoria.com.pl/historia-antropologia/903-faces-historia-twarzy.html
https://www.terytoria.com.pl/ksiegarnia/1827-ikonografia-autora.html
https://lubimyczytac.pl/ksiazka/4936286/zycie-w-kuli-parmigianino-ashbery-i-sztuka-przemiany
https://wuj.pl/ksiazka/potega-wizerunkow
Dodałbym jeszcze, w związku z pytaniem o „ja idealne”, kontekst psychoanalityczny, do ewentualnego wykorzystania. W załączniku przesyłam klasyczny tekst Lacana „Stadium zwierciadła” i dodaję książkę o sobowtórze.
Estetyka autokreacji
Problematyka porównania - Wykład 3 Literatura jako medium krytyki społecznej
Hannah Arendt światło jaskrawe życia publicznego mrok prywatnego gdzie budowane jest ja. W publicznym ocena
W życiu publicznym jest się częścią systemu
*Cześć psychoanalityczna
Inverted Totalitarianism (Odwrócony totalitaryzm): Koncepcja Sheldona Wolina, w której korporacje i rząd za pomocą technologii, marketingu i lobbingu kontrolują społeczeństwo, które wierzy, że jest wolne, podczas gdy w rzeczywistości jest sterowane przez “zinternalizowane” pragnienia konsumpcyjne i strach
- …
- …