Koncepcja pola semantycznego Karla Bühlera

Karl Bühler (1879–1963) był austriackim psychologiem i językoznawcą. Koncepcję pola semantycznego rozwinął przede wszystkim w dziele Sprachtheorie (1934). Bühler wyróżnił dwa zasadnicze rodzaje pól, które nadają znakowi znaczenie:

1. Pole symboliczne (Symbolfeld)

   • Kontekst językowy – znaki otaczające dany znak
   • Znaczenie słowa wynika z jego relacji do innych słów w wypowiedzi
   • Przykład: słowo „zamek” nabiera znaczenia dopiero w otoczeniu innych słów (zamek w drzwiach vs. zamek na wzgórzu)

2. Pole wskazywania (Zeigfeld / Deixis)

   • Kontekst sytuacyjny i pragmatyczny – fizyczna i społeczna sytuacja użycia znaku
   • Zaimki i wyrażenia deiktyczne (np. tu, tam, teraz, ja, ty) czerpią znaczenie właśnie z tego pola
   • Przykład: „tu” znaczy coś innego, gdy wypowiada je ktoś w Warszawie, a coś innego w Krakowie

---

Model organonu (Organonmodell)

Bühler osadził pole semantyczne w szerszym modelu organonu, w którym znak pełni trzy funkcje:

Funkcja	Relacja	Przykład
Przedstawianie (Darstellung)	Znak → rzeczywistość	Opis faktów
Wyrażanie (Ausdruck)	Znak → nadawca	Emocje mówiącego
Apelowanie (Appell)	Znak → odbiorca	Polecenie, prośba

Pole semantyczne decyduje o tym, która funkcja dominuje w danej sytuacji.