Rodzaje przedmiotów (Borowski)
Typologia przedmiotów powstaje z przecięcia dwóch osi:
(1) stosunku do podmiotu — obiektywne / subiektywne,
(2) sposobu istnienia — konkretne / abstrakcyjne.
Daje to cztery podstawowe klasy przedmiotów.
| Obiektywne | Subiektywne | |
|---|---|---|
| Konkretne | fizyczne | psychiczne |
| Abstrakcyjne | idealne | fikcyjne |
| Rodzaj | Charakterystyka | Przykłady |
|---|---|---|
| Przedmioty fizyczne | konkretne, obiektywne, czasoprzestrzenne, niezależne od aktu świadomości, dostępne intersubiektywnie | drzewo, kamień, organizm |
| Przedmioty psychiczne | konkretne, subiektywne, związane z indywidualnym podmiotem, mają przebieg czasowy, nie są niezależne od świadomości | ból, wyobrażenie, akt sądu |
| Przedmioty idealne | abstrakcyjne, obiektywne, nieczasoprzestrzenne, ponadindywidualne, nie zależą od jednostkowego aktu świadomości | liczba, twierdzenie logiczne, relacja matematyczna |
| Przedmioty fikcyjne | abstrakcyjne, subiektywne, zależne od konstrukcji wyobrażeniowej, nie istnieją realnie ani idealnie | bohater literacki, smok, okrągły kwadrat |
| Podział | Charakterystyka |
|---|---|
| Przedmioty bezwzględne | ich cechy nie zależą od relacji do innych przedmiotów |
| Przedmioty względne | zawierają cechy relacyjne, oparte na fundamentach w innych przedmiotach |
| Podział | Charakterystyka |
|---|---|
| Przedmioty proste | nierozkładalne na składniki przedmiotowe |
| Przedmioty złożone | składają się z elementów i czynnika jedności; mogą przyjmować postać zbioru, szeregu, organizacji lub systemu |
| Teza | Sens |
|---|---|
| Każdy przedmiot należy do jednej klasy podstawowej | klasy wyznacza przecięcie dwóch osi typologii |
| Różnice między klasami są formalne | wynikają ze stosunku do podmiotu i sposobu istnienia |
| Typologia ma charakter systematyzujący | porządkuje typy przedmiotów, nie opisuje jeszcze metafizyki substancji |
konkretne + obiektywne = fizyczne
konkretne + subiektywne = psychiczne
abstrakcyjne + obiektywne = idealne
abstrakcyjne + subiektywne = fikcyjne