Geneza pojęcia światów możliwych (Leibniz)

Gottfried Wilhelm Leibniz wprowadza pojęcie możliwych światów w kontekście teodycei i metafizyki Bożego stworzenia. Bóg, będąc bytem doskonałym, rozważył nieskończenie wiele możliwych konfiguracji rzeczywistości i wybrał do istnienia ten świat, który jest „najlepszy z możliwych”¹. Każdy inny możliwy świat jest wewnętrznie spójny — niesprzeczny — lecz Bóg miał rację ją z tworzenia właśnie tego, który stwarza maksimum doskonałości.

Kluczowe jest tu powiązanie modalności z niesprzecznością logiczną: coś jest możliwe, jeśli nie zawiera sprzeczności wewnętrznej. Konieczne jest to, czego zaprzeczenie byłoby sprzeczne. Leibniz daje też podstawę pod rozróżnienie prawd koniecznych (prawdziwych we wszystkich możliwych światach) od prawd faktycznych (prawdziwych tylko w aktualnym)². To rozróżnienie stanie się fundamentem całej późniejszej teorii światów możliwych.

Footnotes

1. Leibniz, G. W. (1710). Essais de théodicée, §§ 7–8. Formuła „najlepszy z możliwych światów” (meilleur des mondes possibles) wyraża zarówno zasadę dostatecznej racji Bożego wyboru, jak i optymizm metafizyczny. ↩

2. Leibniz, G. W. (1714). Monadologia, § 33: prawdy rozumu (konieczne) vs. prawdy faktu (kontyngentne). ↩