Reizm Tadeusza Kotarbińskiego

Abstract

Reizm (konkretyzm) Tadeusza Kotarbińskiego głosi, że istnieją wyłącznie rzeczy jednostkowe i konkretne. Abstrakty — relacje, własności, zbiory, społeczeństwo — nie mają samodzielnego istnienia; są jedynie sposobami mówienia o rzeczach. Kluczowym narzędziem krytycznym jest pojęcie hipostazy: przypisywania bytowego statusu pojęciom abstrakcyjnym. Reizm jest radykalną odmianą nominalizmu ontologicznego i składnikiem programu Szkoły Lwowsko-Warszawskiej zmierzającego do oczyszczenia języka filozoficznego z pseudobytów.

Podstawowa teza

Reizm (konkretyzm) głosi, że istnieją wyłącznie rzeczy konkretne. Nazwy odnoszące się do bytów abstrakcyjnych są skrótami językowymi i powinny być eliminowane z poprawnego opisu rzeczywistości.

Nie istnieją jako samodzielne byty:

odrzucony byt	status w reizmie
własności	sposoby opisu rzeczy
relacje	sposoby opisu stosunków między rzeczami
zbiory	sposoby mówienia o wielu rzeczach
procesy	sposoby opisu zmian rzeczy

Hipostaza — centralny problem

Reizm zwalcza zjawisko hipostazy: przypisywania realnego istnienia pojęciom abstrakcyjnym.

wypowiedź hipostatyczna	interpretacja reistyczna
społeczeństwo działa	działają konkretni ludzie
relacja łączy A i B	A pozostaje w określonym stosunku do B
państwo decyduje	decydują określone osoby
przyjaźń istnieje	ludzie są przyjaciółmi
miłość istnieje	ludzie kochają

Celem reizmu jest oczyszczenie języka filozofii z bytów pozornych — onomatoidów.

Onomatoidy — wyrażenia udające nazwy, które nie mają realnych desygnatów. Program: mówmy o rzeczach, eliminujmy onomatoidy.

Parafraza reistyczna

Reizm wymaga przekładu zdań pseudonazwowych na zdania o rzeczach:

zazdrość rodzi zawiść
→ człowiek zazdrosny staje się zawistny

Centralny problem filozoficzny: traktowanie nazw abstrakcyjnych jak rzeczy:

„człowieczeństwo istnieje"
→ istnieją ludzie (nie istnieje oddzielny byt „człowieczeństwo")

Analiza semantyczna

Podstawowa reguła językowa: "A jest B" ma być rozumiane jako relacja między nazwami rzeczy.

typ nazwy	charakter
nazwy rzeczy	odnoszą się do obiektów realnych
nazwy puste	brak desygnatu
nazwy ogólne	odnoszą się do wielu obiektów
nazwy jednostkowe	jeden obiekt

Dwa poziomy analizy:

poziom	pytanie
epistemologiczny	o czym naprawdę mówimy
semantyczny	jakie nazwy mają odniesienie

Miejsce w tradycji

stanowisko	teza
esencjalizm	rzeczy mają istoty
nominalizm	istnieją tylko jednostki
reizm (konkretyzm)	istnieją tylko rzeczy konkretne

Reizm jest radykalną odmianą nominalizmu ontologicznego. Wpisuje się w program Szkoły Lwowsko-Warszawskiej:

analiza języka
→ eliminacja pseudobytów
→ precyzyjny opis rzeczywistości

Źródła

T. Kotarbiński, Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk (1929)
T. Kotarbiński, Traktat o dobrej robocie (1955)

evergreen substancja ontologia-zagadnienia-rozne filozofia-polska