Epistemologia
Epistemologia a psychologia — rozróżnienie
Epistemologia (teoria poznania) jest dyscypliną normatywną: nie opisuje faktycznego przebiegu procesów poznawczych, lecz ocenia ich wartość poznawczą i określa warunki prawdziwości sądów. Pyta o to, czy i jak poznanie jest możliwe, jakie są jego źródła oraz na jakiej podstawie można odróżnić wiedzę od złudzenia.
Psychologia jest nauką empiryczną badającą rzeczywisty przebieg aktów poznawczych — spostrzeganie, zapamiętywanie, tworzenie przekonań, procesy myślenia. Interesuje ją mechanizm i prawa rządzące poznaniem, nie jego wartość epistemiczna.
Kluczowe rozróżnienie: epistemologia zajmuje się wartością poznania, psychologia jego mechanizmem.
Klasyczne zagadnienia epistemologii
- Teoria prawdy — definicja prawdy i kryteria odróżniania twierdzeń prawdziwych od fałszywych.
- Źródła poznania — spór empiryzmu (wiedza z doświadczenia zmysłowego) z racjonalizmem (wiedza z rozumu i idei apriorycznych) oraz próby syntezy obu stanowisk.
- Granice poznania — zakres poznawalności rzeczywistości, zwłaszcza tego, co wykracza poza bezpośrednie doświadczenie podmiotu; obejmuje spory o transcendencję i stanowisko sceptycyzmu. #epistemologia/epistemologia-zagadnienia-rozne historia-filozofii-zachodniej